Korkujące się ulice miast oraz dbanie o kondycję fizyczną sprawiły, że coraz więcej ludzi korzysta z roweru. Nie tylko własnego, bo od kilku lat powstają wypożyczalnie rowerów miejskich. Korzystających z nich nie odstrasza tragiczny najczęściej stan infrastruktury, czyli brak ścieżek rowerowych, a jeśli są, to najczęściej z kostki.

Dziś w kilku miastach działają „duże” systemy wypożyczalni rowerów miejskich oraz „małe”, jak np. wrocławska „Rowerownia” (wypożyczalnia wieloosobowych rowerów), otwarta w październiku 2011 r. przez Piotra Puzanowskiego, studenta Uniwersytetu Ekonomicznego, na którą otrzymał 40 tys. zł dofinansowania z Unii Europejskiej.

Pierwszy był BikeOne
Ta samoobsługowa wypożyczalnia rowerów miejskich została uruchomiona przez Urząd Miasta Krakowa w ramach programu CIVITAS II/CARAVEL współfinansowanego przez Unię Europejską. Operatorem systemu w latach 2008-2011 była wyłoniona w drodze przetargu firma Sanmargar Team za pośrednictwem wyodrębnionej spółki Bike One Sp. z o.o. Stąd nazwa systemu, który rozpoczął działalność we wrześniu 2008 r., w ramach Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu. Na jeden ze 120. rowerów można było wsiąść lub oddać go w jednej z 16. stacji, z których 13 zakupiło miasto, ulokowanych w obrębie tzw. „drugiej obwodnicy” miasta. Warto dodać, że w 2009 r. w okresie 1.04. – 11.12. odnotowano 39 658 wypożyczeń, a w 2011 r. – ok. 60 tys. (dziennie wypożyczano średnio ok. 270 rowerów).

W maju 2012 r. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie podpisał umowę na obsługę systemu z nowym operatorem wyłonionym w drodze przetargu. Została nim firma RoweRes prowadząca od wiosny 2011 r. wypożyczalnię w Rzeszowie (100 rowerów, 20 stacji dokujących), ale w 2013 r. ZIKiT w Krakowie zerwał umowę i podjął decyzję o samodzielnym prowadzeniu wypożyczalni przez miasto pod nazwą KMK Bike. W drugiej połowie maja br., po kilku tygodniach testów, system został udostępniony użytkownikom. Zaczęto od 3. stacji, ale jego operator chce z sieci wypożyczalni rowerów miejskich stworzyć nową gałąź Komunikacji Miejskiej w Krakowie i system z roku na rok ma się rozwijać i powiększać o nowe stacje.

W czerwcu 2011 r. zadebiutował Wrocławski Rower Miejski - obecnie 200 pojazdów parkowanych w 35. stacjach: 17. miejskich i 18. sponsorskich. Do 30 listopada br. operatorem jest firma NextBike, która w 2012 r. uruchomiła kolejne wypożyczalnie w Warszawie (Vetuliro: 2,5 tys. rowerów; 150 stacji - koszt systemu ok. 19 mln zł), Opolu (110 rowerów, 10 stacji - ok. 630 tys. zł) i Poznaniu (80 rowerów, 7 stacji – ok. 500 tys. zł).

W sierpniu br. RowerRes podpisał z gminą Wiązownica (Podkarpackie) 5-letnią umowę, dzięki której trasę Jarosław - Radawa będzie można pokonać na wypożyczonym rowerze. Na realizację projektu „Zwiększenie dostępności i atrakcyjności wioski letniskowej Radawa poprzez poprawę jej oznakowania, renowację zabytków oraz budowę rowerowej trasy turystycznej” wartości 3,43 mln zł gmina Wiązownica otrzymała z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego dofinansowanie w kwocie 1,8 mln zł.

Od 5 września z miejskich rowerów można korzystać w Sopocie. Na 7 stacjach czeka 80 dwuśladów (system działa od 15 marca do 15 listopada każdego roku). Operatorem systemu Roweru Trójmiejskiego jest NextBike, który w maju br. został przejęty przez agencję reklamową CAM Media z Warszawy.

Perypetie przetargowe
Rafał Dutkiewicz, prezydent Wrocławia, obiecał, że jednym z zadań nowo powołanego „oficera rowerowego” będzie stworzenie systemu wypożyczalni rowerów na wzór istniejących już w wielu miastach Europy (największym jest Bicing w Barcelonie – 420 stacji). Wrocław miał zostać liderem w wprowadzeniu tego rozwiązania komunikacyjnego w Polsce, ale…. ogłoszony w 2009 r. przetarg unieważnił Wydział Zamówień Publicznych Urzędu Miejskiego Wrocławia, bo „cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą Zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia”. Pod koniec roku władze miasta rozpisały kolejny przetarg.z. Wygrał Nextbike z ofertą 1 098 tys. zł (BikeOne & ElPiast chciał 1 866 tys. zł).

Natomiast pierwsza koncepcja Warszawskiego Roweru Miejskiego, zgodna z wytycznymi dokumentu „Strategia zrównoważonego rozwoju systemu transportowego Warszawy do roku 2015 i na lata kolejne”, przewidywała utworzenie systemu wypożyczalni rowerów. W I etapie zaplanowano 1 200 rowerów i 17 parkingów, ściśle zintegrowanych z komunikacją miejską.

We wrześniu 2010 r. warszawski Ratusz ogłosił przetarg na opracowanie programu funkcjonalno-użytkowego dla Systemu Roweru Publicznego w Warszawie. (sam projekt, bez wykonania), do którego zgłosiło się 5 firm. Wybrano konsorcjum firm: Nextbike Polska Sp. z o.o., Nextbike GmbH i Mifa Mitteldeutsche Fahrradwerke AG. Podpisana na początku maja umowa obowiązuje do końca listopada 2016 r. Za wdrożenie i eksploatację systemu Veturilo odpowiada Zarząd Transportu Miejskiego, bo rowery mają być uzupełnieniem komunikacji zbiorowej.

Veturilo jest kompatybilny z uruchomionym 1.04.2012 r. na Bemowie systemem BemowoBike - pierwszą w Warszawie samoobsługową wypożyczalnią rowerów (obecnie ponad 100 rowerów w 12 stacjach).

Takie wypożyczalnie planują m.in. Lublin i Toruń, w którym Toruński Rower Miejski miał ruszyć w tym roku. Na system przeznaczono 780 tys. zł, ale wyniki przetargu (ofertę najbardziej atrakcyjną dla miasta złożyła firma BikeU z Warszawy) zakwestionował Nextbike (chciał 1,6 mln zł) i odwołał się do Krajowej Izby Odwoławczej. Ta uznała, że dwie najtańsze oferty firm, które chciały uruchomić bezobsługową wypożyczalnię rowerów, powinny zostać odrzucone i prezydent Torunia zdecydował o unieważnieniu przetargu.

TRM zacznie działać prawdopodobnie dopiero w 2014 r. Tak jak w Lublinie, który ogłosił przetarg na stworzenie miejskiej wypożyczalni rowerów: 40 stacji i 400 rowerów. Miasto, które już reklamuje się jako Europejska Stolica Turystyki Rowerowej i ponad 30 km nowych dróg rowerowych, na realizację wartego 8,86 mln zł dostało 2,28 mln zł dofinansowania z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013.

Jerzy Bojanowicz