W gronie instytutów badawczych niewiele jest takich, które dysponują równie bogatą ofertą sprzętową jak Instytut Technologii Eksploatacji w Radomiu. Jednostka ta należy do stosunkowo młodych - jej historia sięga lat 80-tych, ale od tego czasu rozwinęła się w czołową placówkę badającą właściwości eksploatacyjne materiałów oraz wyspecjalizowaną w inżynierii powierzchni.

W 2012 r Instytut znów pojawił się na międzynarodowych wystawach wynalazków z nowymi rozwiązaniami. Jedną z głównych specjalności ITE są urządzenia tribologiczne (mógłby się nazywać instytutem tribologii).

Instytut Tribologii?
Samych urządzeń "T" do badania odporności na zacieranie rozmaitych powłok i elementów maszyn w różnych warunkach opracowano tu kilkanaście typów. Na wystawie "Archimedes" 2013 w Moskwie nagrodzono ich serię. Tester T-30 służy do badania odporności na zacieranie i powierzchniowe zużycie zmęczeniowe kół zębatych stożkowych. Skomputeryzowany zestaw pomiarowy umożliwia podgląd, rejestrację i monitoring wszystkich podstawowych parametrów testu i wielkości mierzonych w szerokim zakresie temperatur, różnych warunkach smarowania i z różną prędkością obrotową (do 6 tys. obrotów na minutę). Inny nagrodzony typ testera - T-11 (trzpień-tarcza) bada efekty trybologiczne ruchu ślizgowego elementów pracujących w wysokich temperaturach. Zestaw T-20 z tej medalowej serii (kula - płytka) bada przede wszystkim sumaryczne zużycie liniowe elementów węzła tarcia z użyciem zawiesiny ciernej. Każde urządzenie z grupy "T" przeznaczone jest do innych badań trybologicznych, najbardziej charakterystycznych dla jakiejś gałęzi produkcji. Do serii tej należy także dwukamerowy system pomiarowy FaitigView do monitorowania zmęczenia materiałów nagrodzony w 2013r w Genewie.

Nanopowierzchnie
Za przykłady ciekawych nowych urządzeń do zastosowania przy produkcji zaawansowanych materiałów mogą służyć te, jakie Instytut opracował m.in dla przemysłu chemicznego, np. urządzenie do spiekania proszków metodą impulsyjno-fazową. Innowacyjny proces spiekania polega na działaniu dużą siłą nacisku na spiek przy poddawaniu go przepływowi prądu o natężeniu do 80 kA i napięciu rzędu 10 kV. W niektórych przypadkach stosuje się wysoką próżnię lub gazy procesowe jak wodór czy argon. Regulując przepływ prądu o dużej energii uzyskuje się wysoką temperaturę procesu, starannie regulowaną do 2000 st. C. Ta technologia pozwala na uzyskanie spieków nanomateriałów bez wzrostu ziaren, materiałów kompozytowych, węglika wolframu, nanostopów miedzi i aluminium oraz ceramicznych materiałów strukturalnych. Wszystkie one należą do sedna nowoczesnej inżynierii materiałowej i są obecnie poszukiwane w wielu dziedzinach. Producentom nanomaterialów ITE służy też urządzeniem do syntezy nanoproszków. Tu do utrzymywania wysokiej temperatury i ciśnienia używa się dwóch magnetronów. System sterowania urządzenia zapewnia regulację mocy mikrofal oraz pomiar parametrów procesu. Innowację stanowi tu metoda stop/flow, szybki pomiar ciśnienia w komorze procesowej, autorska konstrukcja komory wysokociśnieniowej.

Zdolność przetwarzania substratów w takich komorach liczona była dotąd w mililitrach w ciągu godziny. To urządzenie dostarcza ilości rzędu litrów.

Może być użyte w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym, kosmetycznych, do badań laboratoryjnych. Najbardziej typowe nanosubstancje, jakie się w ten sposób uzyskuje to tlenek cyrkonu, tlenek tytanu, limenit (tlenek żelazowo-tytanowy), tlenki cynku i aluminium.

Przekładaniec
Przykładem serii urządzeń pożytecznych w przemyśle metalowym i maszynowym jest hybrydowy wielofunkcyjny aparat EB-PVD przeznaczony do osadzania powłok o złożonym składzie chemicznym i fazowym o wielu składnikach, wielu gradientach, powłok nanostrukturalnych i kompozytowych. Wymagają one najwyższej odporności na zużycie przez tarcie, na korozję, na wysokie temperatury. Proces osadzania warstwy następuje poprzez odparowanie wiązką elektronową wysokiej mocy i jonizację par oraz odparowanie wyładowaniem łukowym z zimną katodą. System sterowania umożliwia prowadzenie w trybie ciągłym procesów hybrydowych złożonych z sekwencji etapów wykorzystujących obydwie techniki. W Instytucie powstały także inne typy urządzeń do osadzania warstw, np. dla powłok wielowarstwowych Me-CrN, MeN-CrN, MeC-CrN, a więc azotkowych metodą łukowo- próżniową. Technologia polega na naprzemiennym układaniu warstw azotku chromu oraz warstw czystego metalu, azotku metalu (tytanu) lub węglików metali. Sterując precyzyjnie tym procesem można zmieniać w szerokim zakresie twardość, moduł Younga i odporność tribologiczną powłoki. Instytut, który zaczynał specjalizując się w badaniach przemysłowej eksploatacji maszyn, dziś występuje już także jako dostawca wysokiej klasy urządzeń i substancji do operacji technologicznych. jaz.