NASZ PATRONAT

I Europejskie Forum Normalizacyjne

 

VII Kongres Technologii Chemicznej

 

 

GOSPODARKA

Koleje wolniej

Przesunięcie programu Kolei Dużych Prędkości z 2020 na 2030 r. było odważną decyzją ministra Sławomira Nowaka, skoro oznacza przyznanie się do przesadnego „zadęcia” sprzed ledwie trzech lat. Ale oznacza też, że KDP trzeba przygotować tak samo, tylko… lepiej.

Zygmunt Jazukiewicz

Gazowe manewry Rosji

Wraz z uruchomieniem w listopadzie 2011 r. pierwszej nitki Gazociągu Północnego, Rosja uzyskała możliwość przesyłania na Zachód (głównie do Niemiec) 74 mln m3 gazu ziemnego w ciągu doby, z pominięciem Polski i innych tzw. krajów tranzytowych, przez które przebiegają połączenia lądowe (np. rurociąg jamalski). Polska straci na tym finansowo i politycznie; na próbę wystawiona została również jedność państw UE w sprawach energetycznych.

Andrzej Kalinowski

Nieznana norma 16001

Efektywność energetyczna najczęściej łączy się z dyrektywami, ustawami i przymusem administracyjnym (białe certyfikaty). Najwięcej emocji zaś wzbudzają świadectwa energetyczne budynków. Tymczasem przemysł ma tu ciągle najwięcej do zrobienia. I do zyskania.

Zygmunt Jazukiewicz

Po co nam kosmos

Jesienią 2011 r. Polska rozpoczęła negocjacje w sprawie przyjęcia do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), obliczane na ok. 2 lata. Badania kosmiczne są obecnie jedną z ważnych dźwigni innowacyjnych gospodarki i mogą być impulsem rozwojowym, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw. Budżet ESA daje też nową możliwość wsparcia finansowego.

Jaz

Start-up do wyceny

Spółki start-up’owe to przedsiębiorstwa, które dopiero rozpoczynają działalność, głównie w sektorze nowych technologii. Skromna historia takiego przedsiębiorstwa, często połączona z jego innowacyjnością, stwarza nie lada wyzwanie dla każdego analityka chcącego ocenić jego wartość.

Oprac. mj

Rok upadłości

W minionym roku sądy ogłosiły upadłość 723 polskich firm. To wzrost o 10,4% w stosunku do 2010 r., w którym poprawiła się dyscyplina płatnicza i który zakończył się 5% spadkiem liczby bankructw, i aż o 76% więcej niż w przedkryzysowym roku 2008 (411 upadłości), ogłosiła firma windykacyjna Coface Poland w swoim raporcie.

Zdaniem autorów raportu miniony rok charakteryzował stopniowy wzrost ryzyka prowadzenia działalności biznesowej, wyrażający się rosnącą liczbą i wartością przeterminowanych płatności w transakcjach handlowych.

Jerzy Bojanowicz

Strugają coraz więcej

Po potwierdzeniu dużych pokładów węgla kamiennego na Lubelszczyźnie zapowiadano w latach 70., że powstanie tam nowe zagłębie węglowe konkurujące ze Śląskiem. Inwestycyjne cięcia lat 80. spowodowały jednak, że z ogromnych planów pozostała… jedna pilotażowo-wydobywcza kopalnia we wsi Bogdanka, ale rzeczywiście wygrywająca konkurencję z tymi, które działają na Śląsku.

Henryk Piekut

Terminal LNG w Świnoujściu – w kierunku nowoczesnej energetyki

Już wkrótce - bo za dwa lata - za sprawą terminalu w Świnoujściu do odbioru gazu skroplonego drogą morską Polska dołączy do krajów, które bezpieczeństwo energetyczne rozpatrują w perspektywie dziesięcioleci, a nawet wieków.

Edukacja

Minister edukacji narodowej Krystyna Szumilas podpisała 4 stycznia br. rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach. Jest ono częścią zmian w szkolnictwie zawodowym, które dostosowują je do wymagań współczesnego rynku pracy. W nowej podstawie programowej określone są wiedza i umiejętności zawodowe oraz kompetencje personalne i społeczne, które uczeń musi nabyć w procesie kształcenia. Zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji zostały one opisane jako oczekiwane efekty kształcenia.

O refleksje dotyczące systemu oświaty zawodowej w Polsce poprosiliśmy kuratora oświaty oraz przedstawicielkę Związku Rzemiosła Polskiego. Red.

Ścieżka z pozytywnym kierunkiem

Karol SEMIK, mazowiecki kurator oświaty, w latach 1991-2007 dyrektor VI LO im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, jednego z najlepszych liceów w Polsce: To, że szkoły zawodowe potrzebują nowych podstaw prawnych funkcjonowania, było oczywiste od dawna. Problem wziął się stąd, iż wraz z transformacją społeczno-ekonomiczną po 1989 r. nie dokonano transformacji kształcenia zawodowego. Kształcenie ogólne przeszło zmiany nie tylko programowe, ale także strukturalne, pojawiły się gimnazja, natomiast szkoły zawodowe przez ostatnie 20 lat, niczym statki na morzu, dryfowały w oczekiwaniu na zmiany. W tym czasie przejęły je jednostki samorządu terytorialnego, głównie powiaty i wiele dobrych szkół, które jako szkoły przyzakładowe były związane w poprzednim ustroju z dużym przemysłem, zlikwidowano.

Zawód czy szkolna wycieczka?

Jolanta KOSAKOWSKA, dyrektor zespołu oświaty zawodowej i problematyki społecznej w Związku Rzemiosła Polskiego: Zmiany w edukacji zawodowej były nam zawsze bliskie – jesteśmy przecież zarówno realizatorami części praktycznej szkolenia i odbiorcami „produktu systemu edukacji zawodowej”, mamy informację zwrotną i możemy ocenić, co w tym kształceniu jest najważniejsze.

Formuła praktycznego nauczania zawodu jest najbardziej efektywna. Podkreśla to Komisja Europejska, zalecając ten właśnie sposób modernizowania narodowych systemów kształcenia zawodowego, by zwiększać skuteczność i mobilność młodych ludzi na rynku pracy.

Lasy w sieci

Każde drzewo ścięte w Lasach Państwowych jest numerowane: wiadomo, kto i gdzie je ściął, jakie ma wymiary i do czego się – zgodnie z normą – nadaje, a następnie komu zostało sprzedane i wydane - na fakturze jest ten sam numer. Rocznie w Lasach Państwowych pozyskuje się ok. 33 mln m3 drewna, niemal tyle samo numerków wpisują więc leśniczowie do swoich przenośnych rejestratorów.

Informatyzacja Lasów Państwowych zaczęła się w 1991 r., kiedy podpisano umowę z Hewlett-Packard, a jej podwykonawca, austriacka firma SDS, stworzyła system LAS - oprogramowanie przeznaczone dla nadleśnictwa, jednego z trzech poziomów zarządzania w strukturze Lasów Państwowych.

Jerzy Bojanowicz

NAUKA

Eksplozja z pyłu

Świadomość społeczna na temat zagrożeń wybuchu pyłów nie jest powszechna nawet w krajach najlepiej rozwiniętych. Dlatego należy przypominać, że wiele stałych organicznych materiałów, metali oraz część nieorganicznych materiałów nie będących metalami łatwo płonie lub wybucha, jeżeli są wystarczająco rozdrobnione, rozproszone, skoncentrowane w powietrzu, a do tego wystąpi nawet przypadkowe, ale efektywne źródło zapłonu.

Lech Forowicz

Badania izotopowe w przemyśle naftowym

Badania izotopowe odgrywają ważną rolę w ocenie systemów naftowych na różnych etapach prowadzenia prac poszukiwawczych i eksploatacyjnych. Wyniki składu izotopowego pozwalają na charakterystykę geochemiczną gazów (gaz biogeniczny lub termogeniczny), określenie etapów jego generowania, a w przypadku ropy naftowej prowadzą do określenia związków genetycznych ze skałą źródłową. Irena Matyasik, Marek Janiga, Instytut Nafty i Gazu Kraków

ZDROWIE

192 drogi do mózgu

To będzie wyrok dla 3000 osób – prawdopodobnie tylu Polaków usłyszy w tym roku diagnozę: złośliwy nowotwór mózgu. Niestety przodujemy w Europie, zajmując 4. miejsce pod względem liczby zachorowań. Nowotwory mózgu najczęściej pojawiają się u małych dzieci i po 70. roku życia. W wielu przypadkach życie i zdrowie może uratować nowoczesna metoda leczenia z zastosowaniem noża gamma (Gamma Knife®).

Irena Fober

Czekając na komornika

Jeśli lekarz onkolog przepisze choremu z niską liczbą krwinek białych, czyli neutropenią, receptę na 5 ampułek czynnika wzrostu zgodnie z listą refundacyjną, to chory otrzyma lekarstwo płacąc 94 zł i 45 gr, i będzie zadowolony. Jeżeli za 5 lat kontroler NFZ (lekarz bez specjalizacji) uzna, że neutropenią u tego chorego jego zdaniem nie była wystarczająco ciężka w dniu przepisania recepty, to lekarz onkolog za tę jedną jedyną receptę będzie musiał za pięć lat zwrócić 1321 zł i 40 gr nienależnej (zdaniem kontrolera NFZ) refundacji oraz 860 zł i 30 gr odsetek ustawowych, czyli razem 2181 zł i 70 gr. l nie będzie już taki zadowolony.

Wieslaw Witold Jędrzejczak

INŻYNIER

Inteligencki etos

Paweł Niewodniczański - prapraprzodek inżyniera Jerzego Niewodniczańskiego, wieloletniego prezesa Państwowej Agencji Atomistyki i profesora AGH - patent oficerski otrzymał od Stanisława Poniatowskiego, ówczesnego stolnika wielkiego litewskiego. Ojciec prof. Jerzego Niewodniczańskiego, Henryk, wybitny fizyk, swój „patent naukowy” potwierdził dokonując ważnych odkryć w laboratorium laureata Nagrody Nobla sir Ernesta Rutherforda.

Niewodniczańscy od pokoleń związani byli z Wilnem. Patent oficerski Pawła - pieczołowicie przechowywany w wileńskim domu rodzinnym prof. Jerzego Niewodniczańskiego na ul. Suwalskiej 7 m. 6 - spłonął wraz z innymi dokumentami w 1944 r. Niedawno profesor odwiedził Wilno. Po rodzinnym domu nie ma już najmniejszego śladu.

Anna Bielska, Marek Bielski

Zapomniany wynalazca

Michał Doliwo-Dobrowolski zasługuje na miano jednego z najwybitniejszych wynalazców przełomu XIX i XX w. Encyklopedia Brockhausa jako miejsce jego narodzin podaje St. Petersburg, podobnie jak encyklopedie rosyjskie. Dla redaktorów Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN tym miejscem jest... Odessa. Co do daty urodzin, 2 stycznia 1862 r. (według nowego kalendarza), źródła są prawie zgodne (przeliczenia starego na nowy kalendarz w przypadku PWN zawiera pomyłkę jednego dnia). Zatem 2 stycznia 2012 r. obchodziliśmy 150. rocznicę urodzin Michała Doliwo-Dobrowolskiego.

Anna Bielska, Marek Bielski

Katastrofa tunguska (2)

Kiedyś zafascynował mnie opis katastrofy tunguskiej w „Przeglądzie Technicznym Innowacje” pod tytułem „Zstąpiła z nieba ognista żmija” (7/1981), autorstwa Olega Borisowa z Agencji Prasowej „Nowosti”. Tytuł znakomicie oddał istotę zaobserwowanego przez świadków zdarzenia.

Marian Rak

„Chmura” piątą władzą?

Nowe idee rodzą się w środowiskach akademickich, ale akademicy po prostu nie potrafią zadbać o promocję tego, co sami tworzą. To wielki błąd. Jego skutkiem jest lekceważenie i niedocenianie tej sfery zarówno przez władze, jak i społeczeństwo, a w efekcie –niedofinansowanie nauki i ucieczka z uczelni ludzi przedsiębiorczych, aktywnych w przemyśle, zainteresowanych zmianą rzeczywistości.

O takie spostrzeżenie nie było trudno w trakcie konferencji związanych z 60-leciem Wydziału Elektroniki Politechniki Warszawskiej.

jaz

Terenowiec na niby

Dacia stale poszerza i uatrakcyjnia swoją ofertę. Tym razem rumuński producent postawił na uterenowioną odmianę hatchbacku Sandero o nazwie Stepway.

jt

INNOWACJE

Syfon przełomowy

Dobiega końca II etap budowy układu przesyłowego ścieków z Warszawy lewobrzeżnej do oczyszczalni „Czajka” na Białołęce. Większość, biegnąca pod ulicami, została wykonana metodą mikrotunelingu. Jest to największy dotąd rurociąg (średnica wwn. 2800 mm) wykonywany w Polsce tą bezkolizyjną metodą.

Zygmunt Jazukiewicz

Stałe pozycje

Co pan na to, inżynierze. Nagroda prezydencka po raz dziesiąty

Nasz komentarz. Precz z przetrwaniem

Felieton. Zweryfikować Ampere’a, Mapa drogowa za droga?

Było, minęło. Od sita do wialni

Filozofia pojęć technicznych (18). Nić

Giełda wynalazków i projektów. Elektronowości

Wino dla inżyniera (85). Wina greckie dawniej i dziś

Parlament 500 milionów. Koniec mieszania w sokach. Czerwone światło dla fosforu. Imigrant-pracownik

Złoty Inżynier 2012 – kandydaci: Mariusz Kalisz. Kazimierz Sadkiewicz

Wątpię, więc jestem. Obawy i nadzieje

 

Z głębokim żalem zawiadamiamy, iż dnia 28 grudnia 2011 r. po długiej i ciężkiej chorobie zmarł

Paweł GAŁKA

wieloletni współpracownik „Przeglądu Technicznego”