Nieuchronnie wkraczamy w sezon pożarów lasów. Według mapy codziennie publikowanej przez Instytut Badawczy Leśnictwa, w połowie maja ok. 70% powierzchni kraju objęte było „dużym zagrożeniem” pożarowym w lasach.

Wzrasta też szybko potencjał zagrożenia pożarowego w obiektach przemysłowych, choćby z powodu szybkiego przyrostu powierzchni magazynowych szczególnie podatnych na rozległe pożary. Jeżeli ciągle przybywa magazynów o powierzchni 10 tys. m2 jednego obiektu i większej, to tylko z tego powodu zagrożenie pożarami dużej skali musi rosnąć.

SOJUSZNIK STRAŻAKÓW
Ze strony naukowo-badawczej straż pożarną wspiera Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. J. Tuliszkowskiego w Józefowie, które w 2010 r. otrzymało status Państwowego Instytutu Badawczego. Głównym nurtem działania Centrum są szkolenia i transfer wiedzy, a także certyfikacja urządzeń i ochron przeciwpożarowych oraz rozwiązań stosowanych w ratownictwie technicznym. Strażakom chyba najbardziej znane są prace dotyczące eksploatacji pojazdów pożarniczych oraz środków gaśniczych.
Przykładem ciekawych prac dla ratownictwa technicznego jest projekt rozwojowy realizowany wspólnie z Instytutem Technologii Eksploatacji w Radomiu – metody badawcze oraz urządzenia do badań pneumatycznych poduszek podnoszących dla służb ratowniczych, a także urządzeń podnośnikowych o napędzie hydraulicznym. CNBOP najczęściej prowadzi projekty badawcze we współpracy z branżowymi ośrodkami (np. z Instytutem Lotnictwa wykonał projekt określający warunki pracy śmigłowców przy akcjach ratowniczych na wysokich budynkach, a z Instytutem Włókiennictwa – prace nad nowymi tkaninami trudno zapalnymi).
ażnym wdrożeniem Centrum, nagradzanym w 2010 r. na wystawach międzynarodowych (m.in. złoty medal Brussels Innova) jest środek zwilżający do gaszenia pożarów lasów i torfowisk. Przy akcjach gaśniczych w lasach problemem jest toksyczność stosowanych substancji. Dlatego przede wszystkim stosuje się zwykłą wodę, ale jest ona mało skuteczna, gdyż słabo przylega do gaszonych powierzchni, ze względu na napięcie powierzchniowe. By je znacznie obniżyć, a więc zwiększyć zwilżalność, opracowano preparat na bazie substancji powierzchniowo-czynnych (SPC), łatwo biodegradowalny, niedrogi i dodawany do wody w stosunkowo niewielkim stężeniu 0,5%. Jak wykazały doświadczenia, stosowanie tego środka znacznie skróci czas trwania trudnych i długotrwałych akcji gaśniczych, w których dotąd używano środków pianotwórczych, i przyczyni się do ochrony środowiska naturalnego. Ma to znaczenie przede wszystkim przy pożarach lasów i torfowisk. Przy opracowaniu nowej generacji SPC pomocny był Zakład Substancji Powierzchniowo-Czynnych Instytutu „Blachownia” w Kędzierzynie-Koźlu.

ANTYKRYZYSOWA APLIKACJA
Niezwykle pożytecznym nowym wdrożeniem jest także oprogramowanie dla gminnych centrów zarządzania kryzysowego „Eliksir”, również nagradzane na wystawach. Stanowi wsparcie naukowe i eksperckie dla szefa Obrony Cywilnej Kraju w zakresie budowy systemów wspomagających zarządzanie kryzysowe na poziomie lokalnym. Aplikacja „Eliksiru” pozwala na utworzenie nowoczesnego Gminnego Planu Zarządzania Kryzysowego w wersji elektronicznej. Plan ten niejako „buduje się sam” za pomocą informacji wprowadzanych do bazy danych. Zapobieganie kryzysom następuje przez system monitorowania zagrożeń, prognozowania rozwoju wydarzeń, zapewnia bezpieczeństwo ludzi, mienia i środowiska. Trzy podstawowe moduły programu to baza danych, plan reagowania kryzysowego i komunikator.

Eliksir” jest programem uniwersalnym – ustala praktykę zwalczania wszelkich katastrofalnych zdarzeń, jak wielkoobszarowe pożary czy skażenia oraz powodzie czy huragany. Jest on o tyle ważny, że główny ciężar walki z lokalnymi zagrożeniami spoczywa właśnie na gminach, które powinny do takich zdarzeń być przygotowane.

Znaczna część strat powodziowych w 2010 r. wynikała niestety z chaosu organizacyjnego „na dole” oraz braku wcześniejszej identyfikacji zagrożeń. Projekt powstał z inicjatywy Związku Ochotniczych Straży Pożarnych we współpracy z firmą Plocman sp. z o.o. z Płocka.
Ważną częścią aktywności CNBOP jest edukacja i szkolenia. Jedną z innowacji aspirujących w 2011 r. do godła promocyjnego „Teraz Polska” jest pakiet multimedialnych i teleinformatycznych narzędzi wspomagających edukację lokalnych społeczności dla zwiększania odporności na zagrożenia klęskami żywiołowymi i katastrofami. Ten pakiet kosztuje niewiele, a z pewnością może przynieść w terenie ogromne korzyści, także jako czynnik pogłębiania świadomości obywatelskiej oraz wychowania młodzieży. O ile zostanie rozpowszechniony w szkołach i potraktowany poważnie.

jaz