Instytut Maszyn Przepływowych na Wydziale Mechanicznym oraz Instytut Elektroenergetyki na Wydziale Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Politechniki Łódzkiej są przykładem efektywnego wykorzystania stosunkowo niewielkich zasobów ludzkich i postawienia na jakość badań z jednoczesnym włączeniem się główny nurt rozwoju nowoczesnej energrtyki.

Instytut Maszyn Przepływowych Politechniki Łódzkiej współpracuje obecnie z Urzędem Miasta Uniejów, Spółką „Geotermia Uniejów” oraz Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w realizacji projektu „Regionalne Centrum Odnawialnych Źródeł Energii”. W związku z planowaną budową siłowni hybrydowej dla Uniejowa zrealizował projekt „Hybrydowe elektrociepłownie geotermalne z wykorzystaniem biomasy i źródeł geotermicznych o niskiej entalpii” (projekt KBN zakończony w 2009 r.), a obecnie jest w trakcie realizacji projektu „Prace teoretyczne i budowa stoiska doświadczalnego mikrosiłowni przeznaczonej do badań hybrydowych obiegów Rankine’a dla potrzeb energetyki rozproszonej”.

RADA PARTNERÓW

Pracownicy Instytutu Maszyn Przepływowych biorą udział w Radzie Partnerów, ustanowionego w 2004 r. decyzją ministra nauki, Centrum Zaawansowanych Technologii „Aeronet - Dolina Lotnicza”. Przykładowym efektem zrealizowanej działalności jest „Projekt ułopatkowania turbiny osiowej dla minisiłowni hybrydowej” (na jego podstawie technologię opracowała firma ULTRATECH Ltd).
Wspomagająca prace CZT „Aeronet” Sieć Naukowa – „Aeronautica Integra” ma w swoim gronie także przedstawicieli Instytutu Maszyn Przepływowych.
Instytut Maszyn Przepływowych reprezentuje Politechnikę Łódzką w Klasterze Zaawansowanych Technologii Energetycznych „Ekoenergia” utworzonym z podmiotów gospodarczych, uczelni technicznych i reprezentacji samorządowych regionu. Instytut bierze również aktywny udział w realizacji zadań w projekcie kluczowym POIG.01.01.02-00-016/08-00, koordynowanym przez Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk im. prof. Roberta Szewalskiego „Modelowe kompleksy agroenergetyczne jako przykład kogeneracji rozproszonej opartej na lokalnych i odnawialnych źródłach energii”.

W ramach umów z kontrahentem zagranicznym w Instytucie Maszyn Przepływowych Politechniki Łódzkiej zrealizowano m.in. prace:
- „Pomiary akustyczne wpływu wzajemnego ustawienia łopatek wirników i kierownic w dwustopniowej turbinie na charakterystyki pracy i poziom generowanego hałasu” –SNECMA – Grupa SAFRAN (Francja),
- „Badania układu łożyskowego dla mikroturbiny MEMS” – ONERA (Francja),
- „Modernizacja i rekonstrukcja wirników sprężarek” – Dresser-Rand (Francja),
Natomiast w ramach umów z przemysłem krajowym zrealizowano m.in.:
- „Nadzór nad poprawnością działania układów monitorujących pomiary” - Grupowa Oczyszczalnia Ścieków – Łódź, Pabianice,
- „Rewitalizacja turbozespołów ekspansyjnych” – PGNiG SA, oddział w Odolanowie,
- „Projekt koncepcyjny geohybrydowej elektrociepłowni w Uniejowie” – gmina Uniejów,
- „Ocena i weryfikacja zmian normatywnych i ich wpływ na realizację budowy nowego bloku w PGE Elektrownia ‘Bełchatów’” – ALSTOM Power Sp. z o. o. Warszawa,
- „Konsultacje, ekspertyzy i doradztwo techniczne dla instalacji CCS” – PGE GiEK Oddział Elektrownia „Bełchatów” SA.

W PROGRAMACH RAMOWYCH UE

Instytut Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej od wielu lat aktywnie uczestniczy w realizacji projektów badawczych w ramach Programów Ramowych Unii Europejskiej. Działania te rozpoczęto w okresie, kiedy Polska jeszcze nie należała do struktur unijnych, a była tzw. krajem stowarzyszonym. Pierwszym był projekt Distributed Generation with High Penetration of Renewable Energy Sources „Dispower” (Rozproszone wytwarzanie energii elektrycznej z dużym udziałem źródeł odnawialnych), nr kontraktu: ENK6-CT2001-00522, realizowany w ramach V Programu Ramowego Unii Europejskiej w latach 2001-05. Wśród 37 partnerów z 12 krajów Instytut Elektroenergetyki był jedynym partnerem spoza Unii, zaangażowanym w jego realizację. Prace badawcze dotyczyły głównie problemów jakości energii w sieciach niskiego napięcia z rozproszonymi źródłami energii, a ich efektem było opracowanie systemu sterowania jakością w takich sieciach.

Pozytywna ocena uzyskanych wyników zaowocowała zaproszeniem Instytutu Elektroenergetyki do udziału w realizacji projektów w ramach VI i VII Programu Ramowego UE.

Instytut Elektroenergetyki realizuje obecnie projekty w programach ramowych Unii Europejskiej:
- „Network of DER Laboratories and Pre-Standardisation” DERLab (Sieć doskonałości laboratoriów generacji rozproszonej i badań normalizacyjnych), nr kontraktu: 518299 – SES6. Projekt realizowany w ramach VI Programu Ramowego Unii Europejskiej w latach 2006-2011, 11 partnerów z 11 krajów UE;
- „Distributed Energy Resources Research Infrastructure” DERRI (Infrastruktura badawcza dla rozproszonych źródeł energii), nr kontraktu: 228449. Projekt realizowany w ramach VII Programu Ramowego Unii Europejskiej w latach 2009-12.
<tekst>Efektem działań integracyjnych związanych z realizacją Sieci Doskonałości DERLab „Network of DER Laboratories and Pre-Standardisation” w VI Programie Ramowym UE jest m.in. przystąpienie Politechniki Łódzkiej, reprezentowanej przez Instytut Elektroenergetyki do stowarzyszenia Association of European Distributed Energy Resources Laboratories - DERLab e.V., działającego na prawie niemieckim - trwałej struktury międzynarodowej, która przejmie zadania Sieci Doskonałości DERLab po zakończeniu finansowania projektu przez Komisję Europejską.

Udział Instytutu Elektroenergetyki w projektach realizowanych w ramach programów ramowych Unii Europejskiej zakłada wspólne wykorzystanie infrastruktury badawczej do realizacji prac naukowych związanych z rozwojem tej dziedziny elektroenergetyki. Na potrzeby realizacji tych projektów zbudowano w Instytucie Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej – wyłącznie z funduszy europejskich - unikatowe Laboratorium Generacji Rozproszonej, które będzie w niedalekiej przyszłości włączone w europejską strukturę laboratoriów badawczych z dostępem poprzez internet.
Poza badaniami dotyczącymi jakości energii elektrycznej, integracji źródeł rozproszonych z systemem elektroenergetycznym, wymagań normalizacyjnych oraz rozwoju infrastruktury badawczej zrealizowano także projekt: „Market Access Smaller Size Intelligent Electricity Generation” MASSIG (Dostęp do rynku dla małych inteligentnych źródeł energii elektrycznej), nr kontraktu: EIE/07/164/S12.467618) - w ramach programu „Intelligent Energy – Europe” (Inteligentna Energia dla Europy).

Od 35 lat Instytut Elektroenergetyki współpracuje efektywnie z Elektrownią „Bełchatów”. Dla potrzeb procesu projektowania i eksploatacji Elektrowni Bełchatów wykonanych zostało ponad 50 prac naukowo-badawczych. Począwszy od uruchomienia pierwszego bloku są prowadzone prace dotyczące kompleksowej oceny niezawodności, dyspozycyjności i awaryjności bloków 370 MW oraz prognozowania awaryjności na potrzeby planowania remontów oraz modernizacji urządzeń i układów. W ostatnich latach wykonano także m.in. analizę możliwości zwiększenia sprawności Elektrowni „Bełchatów” o 3% (na potrzeby programu rewitalizacji bloków 3-12) oraz analizę przepisów prawnych z punktu widzenia utylizacji w Elektrowni „Bełchatów” odpadów z oczyszczalni ścieków. Prace te oraz inne – dotyczące także diagnostyki eksploatacyjnej - są wykonywane na bieżąco i wykorzystywane w procesie eksploatacji elektrowni.

Instytut Elektroenergetyki uczestniczył w ostatnich latach m.in. w realizacji Projektu Badawczego Zamawianego „Nadkrytyczne bloki węglowe” (nr PBZ-MEiN-4/2/2006), a obecnie jest członkiem Konsorcjum Uczelniano-Przemysłowego, realizującego projekt strategiczny „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii, Zadanie nr 1: Opracowanie technologii dla wysokosprawnych zeroemisyjnych bloków zintegrowanych z wychwytem CO2 ze spalin” (współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju). Ponadto Instytut jest też jednym z liderów w zakresie nowoczesnych, energooszczędnych źródeł światła, mając dobrze wyposażone i akredytowane do badań testowych Laboratorium Badawcze Oświetlenia i Sprzętu Elektrotechnicznego. Ma także certyfikat Urzędu Regulacji Energetyki na badania w zakresie jakości energii elektrycznej.
Pracownicy Instytutu czynnie współpracują z Komisją Europejską przy ocenie alokacji funduszy badawczych oraz koordynują w imieniu Unii Europejskiej rozwój elektroenergetycznych połączeń transgranicznych. Prowadzone są zawansowane prace w zakresie symulacji sieci przesyłowej i przyłączania odnawialnych źródeł energii.

EKSPERCI I POPULARYZATORZY

Oba Instytuty stawiają na badania naukowe dotyczące głównie poprawy efektywności energetycznej poprzez skupienie się na problemach optymalnej konstrukcji i eksploatacji urządzeń energetycznych w systemach pozyskiwania, przetwarzania przesyłania i użytkowania energii. W zakresie ich działalności znajdują się także konsultacje, doradztwo techniczne i ekspertyzy - wykonywane na zlecenie podmiotów gospodarczych działających w sektorze energetyki.
Istotna jest także popularyzacja nauki w obszarze energetyki, którą Instytuty prowadzą organizując cykliczne konferencje naukowe.

Instytut Maszyn Przepływowych organizuje od 1967 r., obecnie co trzy lata, międzynarodowe Sympozjum SYMKOM – Compressor & Turbine Flow Systems, Theory & Application Areas, będący międzynarodowym forum prezentacji najnowszych osiągnięć w budowie i eksploatacji maszyn przepływowych (turbin, sprężarek, pomp) oraz we współczesnych systemach pozyskiwania i przetwarzania energii, w tym energii odnawialnych.

Również co trzy lata jest organizowana Konferencja Naukowo-Techniczna REGOS, dotycząca zagadnień racjonalizacji gospodarki energetycznej począwszy od pozyskiwania i przetwarzania energii, zwłaszcza ze źródeł odnawialnych, poprzez projektowanie oraz budowę wysokosprawnych układów cieplnych maszyn urządzeń i systemów sterowania.
Instytut Elektroenergetyki z kolei organizuje cykliczną Konferencję Międzynarodową „Electrical Power Quality and Utilisation” EPQU, poświęconą racjonalnemu użytkowaniu energii elektrycznej i jej jakości, Międzynarodową Konferencję „European Electricity Market”, obejmującą problemy rynku energii, Konferencję Naukowo-Techniczną „Elektrownie Cieplne” (wspólnie z Elektrownią „Bełchatów” i Kołem SEP Elektrowni „Bełchatów”), a także Seminarium Polsko-Ukraińskie „Problemy Elektroenergetyki”.

dr hab. inż. Dorota Kozanecka, prof. Politechniki Łódzkiej, prof. dr hab. inż. Maciej Pawlik